Migren tedavisinde ‘aşı’ dönemi

Migren ağrısının ortaya çıkışını baskılayan iğne, hastalığın tüm tiplerinde kullanılabiliyor. Aşı migreni tamamen ortadan kaldırmıyor ancak hastaların yüzde 60-80’inde etkili oluyor ve aylık ortalama baş ağrılı gün sayısını azaltıyor.

Türkiye Gazetesi’nden Ziyneti Kocabıyık’ın haberine göre; Türkiye Baş Ağrısı ve Migren Epidemiyolojisi Çalışması” verilerine göre ülkemizde kadınlarda migren görülme sıklığı yüzde 24,6, erkeklerde ise yüzde 8,5. Bu verilere göre Türkiye’de her 4 kadından ve her 12 erkekten birinde migren görülüyor. Türkiye’de 18-65 yaş arası erişkinlerde migren sıklığı yüzde 16,4. Bu, her 7 kişiden birinde migren tipi baş ağrısı bulunduğu anlamına geliyor.

Ülkemizde milyonlarca kişiyi çeşitli düzeylerde etkileyen ve hayatı zindan eden migren baş ağrısının tedavisine katılan migren aşısı, hastalara nefes aldırdı. Sağlık Bakanlığı onayı ile geçtiğimiz yıl ülkemizde de kullanılmaya başlanan migren aşısı ile merak edilen konulara Anadolu Sağlık Merkezi Nöroloji Uzmanı ve Nöroloji Bölümü Direktörü Prof. Dr. Yaşar Kütükçü açıklık getirdi.

HASTALIĞI BAŞLATAN MADDELERİ ENGELLİYOR
Uygulanması çok kolay olan ve özel hazır enjektörler içinde satılan migren aşısı, ayda bir defa olmak üzere cilt altına enjeksiyon şeklinde yapılabiliyor. Vücutta CGRP molekülü var. Bu, migrende ağrının ortaya çıkmasına sebep olan bir molekül. Migren tedavisi ile uğraşan bilim insanları bu moleküle karşı bir antikor geliştirdi. Migren aşısı ile vücuda verilen monoklonal antikorlar, migren ağrılarının ortaya çıkmasında önemli rolü olan CGRP (kalsitonin gen ilişkili peptid) adlı nöropeptidi etkisiz hâle getirerek migren atağını önleyebiliyor. Daha basit bir açıklamayla ifade edilirse; migren aşısı, migren ağrısını başlatan maddeleri engelleyerek ağrı gelişmesini önleyici bir etki oluşturuyor. Ülkemizde ruhsatlı iki migren aşısı bulunuyor.

HANGİ TİP MİGRENDE KULLANILIYOR?
Migren aşısı, her migren tipinde kullanılabilen bir yöntem. Aşının hem aurasız hem de auralı migren, kronik migren, aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrısı ve küme tipi baş ağrılı hastaların tedavisinde başarıyla kullanıldığını söyleyebiliriz. Tabii maliyeti yüksek olduğu için hasta seçimleri de burada önemli bir nokta. Özellikle ilaç tedavisi, botulinum toksin tedavisi gibi önceki tedavilere iyi cevap alınamayan ve ayda 4-5’ten daha fazla ağrı atakları geçiren hastalarda kullanılması daha uygun olacaktır.

YAN ETKİLERİ VAR MI?
Beklenen yan etkiler iğne yerinde kızarıklık, kaşıntı, enfeksiyon ve genellikle hafif alerjik reaksiyonlardır. Ancak alerji ihtimaline karşı ilk enjeksiyonun hastanede yapılması gerekir. Daha sonra hasta evde kendi kendine de uygulayabilir.

MİGRENE ÖZEL İLK TEDAVİ YÖNTEMİ
Dünyada son üç yıldır migren tedavisinde yeni ve spesifik bir yöntem olarak uygulamaya giren aşıların en dikkat çeken tarafı, sadece migrene özel olmaları. Bugüne kadar migren önleme tedavisi için reçete edilen ilaçlar aslında epilepsi ilaçları, kalp ve damar hastalıklarında kullanılan ilaçlar, antidepresanlar ve botulinum toksin uygulamaları gibi başka hastalıklarda kullanılan ve migrene özgü olmayan ilaçlarken bahsettiğimiz migren aşıları migrene özel ilk tedavi yöntemi olarak tıp literatürüne girmiş durumda.

TEK ENJEKSİYON HASTALIĞI BİTİRMEYE YETER Mİ?
Günümüz tıbbında kullanılan ilaç tedavileriyle migren atakları kontrol altına alınırken migrenden tamamen kurtulmanın henüz bir yolu bulunamadı. Dünyada son birkaç yıldır gündemde olan migren aşısı ise yeni bir tedavi yaklaşımı olarak yakın geleceğin güçlü tedavilerine ilham olabilir. Tedavi ‘migren aşısı’ olarak duyurulsa da aşılar gibi bir kez uygulandığında hastalığın gelişmesini engellemiyor. Düzenli olarak hastaya enjeksiyon uygulanması gerekiyor. Migren aşısı hastaların yüzde 60-80’inde etkili oluyor ve aylık ortalama baş ağrılı gün sayısını azaltıyor. Elde edilen bu oran büyük bir başarı olarak görünse de aşının migreni tamamen engelleyen veya ortadan kaldıran bir tedavi yöntemi olduğunu söyleyemeyiz.

EN ÇOK ENGELLİLİĞE SEBEP OLAN HASTALIK
Migren çok sık görülen bir baş ağrısı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) migreni, 50 yaş altında kadınlarda en çok engelliliğe sebep olan hastalıklar sırasında birinci sırada gösteriyor. Bu yaş grubu migren atakları başladığında işe gidemiyor, sosyal hayatlarından geri kalıyorlar. Mesela diyabetle karşılaştırıldığında, migren çok daha fazla insanı etkiliyor. Türkiye’de 50 milyon yetişkin nüfus var. 25 milyonu kadın. Bu kadınların 6 milyonunda migrene rastlanıyor.