İlk Sıtma Aşısı Afrika’da Kullanıma Sunuluyor

Onlarca yıllık geliştirme ve denemenin ardından dünyanın ilk sıtma aşısı Malawi’de kullanılmaya başlayacak. Aşı sonraki haftalarda Gana ve Kenya’da da kullanıma sunulacak. İlk pilot program çerçevesinde, iki yaşından küçük bir milyon çocuğun önümüzdeki üç yıl içinde sıtma bağışıklığı kazanması hedefleniyor.

Her yıl Afrika’da 250 bin çocuk sıtma sebebiyle yaşamını yitiriyor. Bu hastalık şüphesiz dünyanın en büyük küresel sağlık problemlerinden biri ve yıllardır bilimciler etkili bir aşı geliştirmek için çalışma yürütüyordu. RTS,S/AS01 adlı aşı şu anda en gelişmiş sıtma aşısı. Bu aşının çalışmaları 1980’lerin sonunda başlamıştı. Detaylı ve zorlu klinik çalışmaların ardından son testler birkaç yıl önce tamamlandı.

Koruma oranı yüzde 40

Aşının sıtma vakalarını yüzde 40 oranında engellediği görüldü. Bu, bir aşı için çok büyük bir etkinlik oranı olmasa da Afrika’daki yüksek ölüm oranlarını azaltmak açısından önemli bir potansiyel barındırıyor.

Düşük gelirli ülkelere aşı sunmak için kurulan Gavi adlı birliğin CEO’su Seth Berkley “Sıtma dünya çapında çocuk ölümlerinin en büyük sebeplerinden biri. Her yıl 200 binden fazla çocuk bu hastalık yüzünden ölüyor. Bu pilot çalışmalar, bu aşının, dünyanın en fakir ülkelerine yarattığı yükü azaltma konusunda nasıl bir rol oynayabileceğini bizlere gösterecek.” diyor.

Bu ilk pilot program 2024’e kadar devam edecek. Daha sonra sonuçlar incelenecek ve diğer ülkelerde daha geniş çaplı uygulamalar gündeme alınacak. Aşının geliştirilmesini sağlayan ilaç şirketi GSK bu pilot proje için 10 milyon doz aşı bağışladı.

Bu aşının uygulama zamanı aslında çok ideal değil. Normalde çocuğun beşinci ve dokuzuncu ayları arasında, ayda bir kez olmak üzere toplam üç kez uygulanması gerekiyor. İkinci yaş gününden önce de bir kez daha güçlendirici aşı verilmesi gerekiyor. Fakir ve kırsal bölgelerdeki çocuklara bu zaman aralıklarında aşının uygulanabilmesi her zaman mümkün olmayabilir.

Başka çalışmalar da devam ediyor

Ancak RTS,S/AS01, ufuktaki sıtma aşılarının sadece ilki. GSK şimdiden bu aşının daha etkili uygulamaları üzerinde çalışıyor. Başka projelerde de ilk denemelerde çok büyük başarı kaydedildiği belirtiliyor. İnsanlar üzerinde denenmeye başlayan bir aşının hiçbir yan etki olmadan, yüzde 100’e ulaşan bir başarı elde ettiği ifade edildi.